Από την προηγούμενη άνοιξη έχουμε αναγκαστεί να αναπροσαρμόσουμε τον
τρόπο λειτουργίας των ιατρείων μας ως προς την προστασία του προσωπικού
και των ασθενών μας.

Και ενώ φαντάζει απλό στη σκέψη, στην πράξη ήρθα αντιμέτωπος με διάφορα
προβλήματα:

Το κυριότερο από όλα, η ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ του προσωπικού του ιατρείου.

Στο ιατρείο απασχολώ δύο άτομα. Η μία υπάλληλος ανταποκρίθηκε άμεσα στη νέα
λειτουργία ενώ η άλλη υπάλληλος δυσανασχετούσε και “ξεχνούσε” συχνά τις
οδηγίες περί χρήσης μάσκας σε όλους τους χώρους και καθ´όλο το ωράριο
λειτουργίας. Καταλαβαίνω πως είναι δύσκολο να φοράς συνεχώς τη μάσκα για
9-10 ώρες, να σφουγγαρίζεις πρωί- βράδυ με χλωρίνη και να καθαρίζεις με
αντισηπτικό όλα τα πόμολα, τους διακόπτες και τις επιφάνειες που αγγίζει ο
κόσμος αλλά από την άλλη αυτά είναι πράγματα που θα πρέπει να εμπεδώσουμε
όλοι από εδώ και στο εξής και η μη τήρησή τους εκθέτει το ιατρείο.

Πέρα από το προσωπικό όμως, υπήρξαν προβλήματα και με ορισμένους ασθενείς. Υπήρξαν
αντιρρησίες και αρνητές της μάσκας, ειδικά αμέσως μετά το πρώτο κύμα της
πανδημίας και πιθανώς “χάσαμε” μερικούς από αυτούς καθώς η χρήση μάσκας δεν
είναι υπό διαπραγμάτευση. Σίγουρα, όμως, κερδίσαμε αυτούς που τηρούν τα μέτρα προστασίας.

Φροντίζουμε πάντα να υπενθυμίζουμε στο τηλέφωνο την υποχρεωτική χρήση
μάσκας και σε περίπτωση πρόσφατης ιογενούς λοίμωξης τα ραντεβού
ακυρώνονται.

Ο κάθε ασθενής προσέρχεται μόνος του στο ραντεβού
, χωρίς συνοδό, εκτός από τα ανήλικα τέκνα ή τους ασθενείς που δεν
αυτοεξυπηρετούνται. Παρατήρησα ότι


τα περισσότερα προβλήματα προήλθαν από ραντεβού για αισθητικές
πράξεις παρά για ιατρική εξέταση και μάλιστα σε αναλογία 4:1!

Ποια μέτρα προστασίας έχω λάβει εγώ στο ιατρείο μου:

• Αυτοκόλλητα φύλλα χαλκού στο πόμολο του ανελκυστήρα και της πόρτας.
• Αυτοκόλλητος αντιμικροβιακός τάπητας στην είσοδο του ιατρείου.
• Αντλία αντισηπτικού διαλύματος με αισθητήρα κίνησης για ανέπαφη χρήση.
• Μηχανήματα φιλτραρίσματος του αέρα με φίλτρα Hepa/Ulpa σε κάθε δωμάτιο
  και τοποθέτησή τους όσο γίνεται πιο κοντά στον ασθενή.
• Πλέξιγκλας περιμετρικά της υποδοχής/γραμματείας.
• Προσωπίδες ασφαλείας για όλο το προσωπικό και πάντα σε συνδυασμό με τη
  μάσκα.
• Μάσκες τύπου ffp2 & ffp3 χωρίς βαλβίδα. Σε περίπτωση βαλβίδας τότε
  χρησιμοποιώ επιπρόσθετα απλή χειρουργική μάσκα. Καλύτερα οι αγορές να
  γίνονται σε περιόδους ύφεσης της πανδημίας ώστε να υπάρχει απόθεμα και
  χαμηλή τιμή.
• Κλίβανος UV για ήπια αποστείρωση των μασκών και έως 2-3 χρήσεις.
• Τα κλιματιστικά δεν τα λειτουργώ, ανοίγω πάντα τα παράθυρα.
• Επόμενη αγορά θα είναι ένα σύστημα εξαερισμού του χώρου με ανάκτηση
  θερμότητας ώστε να ανακυκλώνεται ο αέρας χωρίς απώλειες θερμοκρασίας.

Εύχομαι, αυτή η δύσκολη περίοδος που βιώνουμε, να περάσει όσο το δυνατό πιο
ανώδυνα, και να έχουμε κοντά μας τους αγαπημένους μας ανθρώπους!

Δρίτσας Ιωάννης

Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος, Πειραιάς

Οι επιπτώσεις της πανδημίας στα ιδιωτικά ιατρεία της περιφέρειας

Και τα ιδιωτικά ιατρεία της επαρχίας, ως λογικό και αναμενόμενο έχουν
επηρεαστεί από τη δυστοπική καθημερινότητα της πανδημίας του κορωνοϊού.
Ανεξάρτητα της ηλικίας του ιατρείου, του μεγέθους της πόλης, του πλήθους
των ασθενών, του είδους των ιατρικών πράξεων και τον αριθμό αυτών, όλοι έχουν επηρεαστεί.

Από την προσωπική εμπειρία της λειτουργίας ενός νέου ιατρείου της
περιφέρειας, η πανδημία την έχει επηρεάσει αρνητικά.


Έχοντας ως κύριο μέλημα την προστασία του προσωπικού και των ασθενών, και
προσπαθώντας για λειτουργία σε συνθήκες απόλυτης ασφάλειας βάσει των προδιαγραφών που έχουν δοθεί από τον Ε.Ο.Δ.Υ, αυξήθηκαν τα έξοδα καθαρισμού και αποστείρωσης.
Επιπλέον μολονότι τα ιατρεία έχουν επανέλθει στη λειτουργία τους και δε λειτουργούν μόνο με επείγοντα περιστατικά,τα έσοδά τους είναι μειωμένα. Παρατηρείται λοιπόν αρχικά πως οι ασθενείς πλέον αποφεύγουν να
έρθουν για χρόνια ή απλά θέματα υγείας που τους
απασχολούν, αλλά και από την πλευρά του ιατρού, ιατρικές πράξεις μη
επείγουσες και υψηλού κινδύνου μεταδοτικότητας
αναβάλλονται ή ακυρώνονται. Επιπροσθέτως, στην προσπάθεια προστασίας και μείωσης του κινδύνου μετάδοσης
του ιού

, η εξέταση των ασθενών γίνεται προγραμματίζοντας πιο
αραιά τα ραντεβού τους

ώστε να μη συμπέσουν περισσότεροι του ενός στην
αίθουσα αναμονής και επίσης ο προγραμματισμένος χρόνος εξέτασης ανά ασθενή αυξάνεται ,συνθήκες που οδηγούν σε μείωση της
δυναμικής ενός ιατρείου.

Ένα ακόμα σημαντικό κομμάτι που επηρεάζεται από την πανδημία είναι δυστυχώς
και η ποιότητα των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών. Γυαλιά
προστασίας ή προμετωπίδες συχνά θαμπώνουν επηρεάζοντας την όραση. Η εξέταση
της στοματικής κοιλότητας κυρίως αλλά και του προσώπου πιθανώς να μη
γίνεται ενδελεχώς ή ακόμα και να αποφεύγεται. Ο συνολικός χρόνος κλινικής εξέτασης μειώνεται στον απαραίτητο. Τα
ανωτέρω μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε λάθος διάγνωση ή πλημμελή θεραπεία.
Τέλος, η μη πλήρης εναρμόνιση της συμπεριφοράς των ασθενών με τους κανόνες
λειτουργίας των ιατρείων της περιόδου αυτής, συχνά οδηγεί σε

προστριβές ή εντάσεις με το προσωπικό του ιατρείου, αλλά και με άλλους
ασθενείς.

Στα ιατρεία της περιφέρειας λόγω της ιδιαιτερότητας της ταχύτητας εξάπλωσης
της πληροφορίας (αληθούς ή ψευδούς), η ανάγκη για αυστηρή τήρηση των μέτρων
προστασίας γίνεται επιτακτική.

Καλή δύναμη σε όλους ιδίως στους συναδέλφους στις ορεινές περιοχές που
επιλέγουν φυσικό εξαερισμό!

Πολύδερας Γιώργος

Ιδιώτης Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος,
Τρίπολη

Οι επιπτώσεις της πανδημίας στην Αισθητική Δερματολογία: Η περίπτωση
του ιδιωτικού ιατρείου.

Το ερώτημα του αναγνώστη είναι εύλογο.

Yπάρχουν ιατρεία που δεν ασκούν αισθητική δερματολογία
;

Υπάρχουν αλλά δεν είναι πολλά. Αυτά σαφώς έχουν πληγεί σημαντικά λιγότερο από την πανδημία. Όλοι
οι υπόλοιποι έχουμε βασίσει ένα σημαντικό ποσοστό της δραστηριότητάς μας σε
αυτόν τον τομέα. Έχουμε επενδύσει και στην ατομική μας μετεκπαίδευση πάνω
στο αντικείμενο αυτό, αλλά και σε έναν χώρο με την κατάλληλη αισθητική ώστε
να μπορεί να στεγάσει αυτές τις υπηρεσίες. Έχουμε προσλάβει προσωπικό
εξειδικευμένο για να παρέχει αυτές τις υπηρεσίες και έχουμε επενδύσει και
στην επικοινωνία αυτών των υπηρεσιών στο δυνητικό διαδικτυακό πελατειακό
φάσμα στο οποίο απευθυνόμαστε (δημιουργία ιστοσελίδας, παρουσία σε
facebook, Instagram κτλ.).

Ένα παλιό μεγάλο τέτοιο ιατρείο – κέντρο αισθητικής δερματολογίας
αντιμετωπίζει διαφορετικό πρόβλημα από ένα μικρό ιατρείο που βρίσκεται
στα πρώτα του βήματα.

Το μεγάλο ιατρείο
έχει το πλεονέκτημα ότι αν είναι ένα ιατρείο που χρονολογείται άνωθεν της
πενταετίας ίσως δεν αντιμετωπίζει κόστη αποπληρωμής μηχανήματων (leasing,
επαγγελματικά δάνεια) αλλά από την άλλη έχει μεγάλα και ανελαστικά
λειτουργικά κόστη (ένα μεγάλο ενοίκιο ακόμα και με την μείωση του 40%
παραμένει ένα σημαντικό ποσοστό). Το ίδιο ισχύει και με πάγια λογαριασμών,
θέρμανσης (αν είναι κεντρική), μισθολογικό κόστος (ακόμα και αν έχουν βγει
όλοι ή οι περισσότεροι υπάλληλοι σε αναστολή παραμένουν πάγια κόστη όπως οι
εργοδοτικές εισφορές, τα «δώρα»). Ένα νέο ιατρείο έχει να
αντιμετωπίσει τις περισσότερες φορές ένα leasing ή επαγγελματικό δάνειο το
οποίο ασκεί σημαντική πίεση στον νέο ιατρό, ο οποίος κατά κανόνα δε
διαθέτει τα απαιτούμενα αποθεματικά για να στηρίξει μια περίοδο σημαντικά
μειωμένου κύκλου εργασιών

Το πρώτο
lockdown είχε διαφορετικό προσανατολισμό από το δεύτερο.
Στο πρώτο είχαμε σαφή εντολή να δεχόμαστε μόνο επείγοντα περιστατικά ακόμα
και στην κλινική δερματολογία, ενώ ο ΚΑΔ με το ΦΠΑ που περιλαμβάνει τις
υπηρεσίες αισθητικής ήταν σε αναστολή. Ο κόσμος ήταν πιο ανέμελος, υπήρχε
μια σημαντική αμφισβήτηση της σοβαρότητας της κατάστασης από πολλούς, παρ’
όλα αυτά, στα ιατρεία μας δεν υπήρχε ζήτηση για αυτές τις υπηρεσίες. Και οι
περισσότεροι από εμάς είχαμε μια απροθυμία να παρέχουμε τέτοιες υπηρεσίες
ακόμα και σε γνωστούς και παλιούς ασθενείς μας (όπου θεωρητικά δεν ενέχεται
ο κίνδυνος της στημένης καταγγελίας).

Όσον αφορά τα ενέσιμα (τοξίνη , υαλουρονικά, νήματα)


επιβάλλεται να δουλεύουμε από πολύ κοντινή απόσταση, με τον ασθενή να
μην μπορεί να φέρει τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης. Αυτό αυξάνει κατά
πολύ τον κίνδυνο για εμάς.

Όσον αφορά την αποτρίχωση με
laser

υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να διαρρεύσει ότι παρέχουμε την υπηρεσία και
να ενοχληθούν κέντρα αισθητικής τα οποία θίγονται με την έννοια του
αθέμιτου ανταγωνισμού.


Άρα οι περισσότεροι απείχαμε από όλο το κομμάτι της αισθητικής
δερματολογίας χάνοντας μια σημαντική περίοδο της χρονιάς (την περίοδο
του Πάσχα).

Στο δεύτερο
lockdown
ο κόσμος, αλλά και εμείς, είμαστε δικαιολογημένα περισσότερο φοβισμένοι
γιατί όλοι έχουμε κάποιον γνωστό-φίλο-συγγενή που έχει νοσήσει ακόμα και
νοσηλευτεί ή που να έχει χάσει την μάχη με τον κορωναϊό. Όμως έχουμε και
μια συσσωρευμένη κόπωση έως εξάντληση ψυχολογικά αλλά και κοινωνικά και
οικονομικά από το πρώτο lockdown. Δεν υπάρχει ρητή εντολή να ασχολούμαστε
μόνο με επείγοντα και νομίζω ότι και η ενασχόληση μας με ενέσιμα δεν θα
ενοχλούσε κανέναν. Αλλά υπάρχει ο φόβος ένθεν και ένθεν (αν και πιστεύω ότι
πολλοί από εμάς αν δεχθούν ένα αίτημα για εφαρμογή μποτουλινικής τοξίνης
από παλιό και ασφαλή ασθενή μας δύσκολα θα αρνηθούν). Όμως και η ζήτηση για
καλλωπισμό του προσώπου είναι πολύ ελαττωμένη. Ίσως φταίει η οικονομική
εξάντληση και ανασφάλεια του κόσμου για το αύριο, γιατί όσον αφορά την
ψυχολογική κατάσταση νομίζω ότι καλό θα της έκανε μια ένεση αυτοπεποίθησης.
Laser αποτρίχωση νομίζω ότι ελάχιστοι παρέχουν (ναι υπάρχουν και αυτοί σε
μεγάλες πόλεις όπου χάνονται αλλά έχω ακούσει και ονόματα συναδέλφων σε
μικρότερες επαρχιακές πόλεις) γιατί ο φόβος της καταγγελίας από τους
νεοαποκτηθέντες ανταγωνιστές μας είναι υπαρκτός. Και το νομικό πλαίσιο
είναι εξαιρετικά ασαφές. Ναι μεν είναι μια υπηρεσία που παρέχεται σε
ιατρείο και μάλιστα αρκετές φορές για ιατρικούς λόγους (δασυτριχισμός,
υποτροπιάζουσες θυλακίτιδες), αλλά από την άλλη τις περισσότερες φορές την
παρέχουν οι αισθητικοί μας, με δική μας βέβαια επίβλεψη και ευθύνη. Επίσης,
η σύσταση που είχαμε από τους λογιστές μας ήταν μέχρι πρότινος να κόβουμε
παραστατικά αποδείξεων με ΦΠΑ (τα οποία εντάσσονται στον κοινό ΚΑΔ που
έχουμε με τους αισθητικούς των ΤΕΙ, ο οποίος βρίσκεται σε αναστολή).

Φοβούμενος το επερχόμενο τρίτο κύμα της πανδημίας και περιμένοντας το
λυτρωτικό εμβολιασμό, εύχομαι σε όλους σας καλά Χριστούγεννα και ελπίζω από
αυτήν την δύσκολη κατάσταση να προκύψει κάτι καλό για τον κλάδο της
αισθητικής δερματολογίας.

Προσωπικά χαιρετίζω την έγγραφη προσπάθεια της ΕΔΑΕ να ξεκαθαρίσει το
δικαίωμα μας να κάνουμε πράξεις αισθητικής δερματολογίας όπως ενέσιμα
και αποτρίχωση με

laser
. Περιμένω μια θετική απάντηση από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς. Σε
επόμενη φάση ίσως προκύψει ένας καινούριος ΚΑΔ αισθητικής δερματολογίας με
καθεστώς ΦΠΑ ο οποίος θα στεγάσει αυτές τις υπηρεσίες και θα μας
διαφοροποιήσει και φορολογικά από τους αισθητικούς. Και επειδή η περίοδος
των Χριστουγέννων προσφέρεται και για όνειρα-δώρα αλλά και στοχοθεσία για
την νέα χρονιά,


ελπίζω να αποκατασταθεί σύντομα η αδικία που παρέχει την δυνατότητα
σε μη γιατρούς να χειρίζονται ένα


laser
medical
device
.

ΥΓ: Στην Γερμανία από το 2021 οι αισθητικοί δεν μπορούν να παρέχουν
αποτρίχωση με

laser
, αλλά ούτε κρυολιπόλυση,
HIFU
,
microneedling

γενικά ό,τι προκαλεί λύση της συνέχειας του δέρματος ή επενεργεί σε
βαθύτερους από το δέρμα ιστούς (λίπος,

smas
).

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΟΚΑΣΙΔΗΣ

Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος, Θεσσαλονίκη

Πως επηρέασε η πανδημία τη διενέργεια επεμβατικών, μη αισθητικών
πράξεων στο ιδιωτικό ιατρείο.

Διανύοντας το δέκατο μήνα αδιάλειπτης ιατρικής άσκησης, εν μέσω των νέων
συνθηκών , από την έναρξη της Πανδημίας που πυροδότησε σε παγκόσμια κλίμακα
ο ιός SARS-CoV-2, μπορούμε να κάνουμε έναν απολογισμό και να πούμε με
βεβαιότητα ότι

επηρεάστηκαν σε πολύ μεγάλο βαθμό όλοι οι τομείς της Κλινικής,
Χειρουργικής και Αισθητικής Δερματολογίας,

τόσο στην

καθημερινή λειτουργικότητα των Μονάδων Υγείας, όσο και στα πλαίσια του
προγραμματισμού, των μέτρων υγειονομικής προστασίας, αλλά και της
επικοινωνίας Ιατρού – Ασθενούς.

Πιο συγκεκριμένα,στον τομέα της Επεμβατικής, μη αισθητικής Δερματολογίας, στο χώρο του Ιδιωτικού Ιατρείου καταγράφονται μεγάλες αλλαγές,
καθώς παρότι το σύνολο του Δερματολογικού Σώματος τηρεί με απόλυτη ευλάβεια
Μέτρα Αυξημένης Προστασίας, με στόχο την αναχαίτιση της διασποράς του ιού
και τη διασφάλιση συνθηκών απόλυτης αντισηψίας στο χώρο άσκησης της
ιατρικής πράξης,


ο φόβος των ασθενών, ειδικά όσων ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, ως
προς την προσέλευση για το δερματοσκοπικό τους έλεγχο και τη
χειρουργική αντιμετώπιση, παραμένει μεγάλος.

Αυτό έχει ως συνέπεια, ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών να αναβάλλει ή ακόμα και
να ακυρώνει τα προγραμματισμένα ραντεβού κλινικού και δερματοσκοπικού
ελέγχου ύποπτων μελανοκυτταρικών και μη μελανοκυτταρικών βλαβών, ενώ το
ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση των προγραμματισμένων μετεγχειρητικών
follow up, με αποτέλεσμα να αυξάνει σημαντικά πλέον ο κίνδυνος, κακοήθεις
δερματικές βλάβες να διαφεύγουν του ελέγχου και να παραμένουν αδιάγνωστες.
Εξάλλου παρατηρείται σε αρκετές περιπτώσεις και το φαινόμενο αναβολής
προγραμματισμένων χειρουργικών επεμβάσεων, κυρίως στις περιπτώσεις μη
μελανοκυτταρικών δερματικών καρκινικών βλαβών (NMSCs), με επακόλουθο την
επιδείνωση της βαρύτητας της νόσου και την ανάγκη ευρύτερων χειρουργικών
εκτομών.

Προκειμένου λοιπόν να αποφύγουμε τον κίνδυνο επιδείνωσης της επίπτωσης των
δερματικών καρκίνων στον Ελληνικό πληθυσμό, λόγω φόβου και ανασφάλειας
απέναντι στη νόσο Covid-19 , είναι

απαραίτητο να ξεκινήσει μια συνεχής προσπάθεια ενημέρωσης των
δερματολογικών ασθενών

, με εκπαιδευτικό υλικό για την πληροφόρηση τους ως προς την ασφάλεια
διενέργειας της κλινικής και δερματοσκοπικής εξέτασης, την απόλυτη τήρηση
όλων των μέτρων προστασίας στα πλαίσια των υγειονομικών δομών, αλλά και τον
κίνδυνο εξάπλωσης και επιδείνωσης της νόσου που επιφέρουν οι ανωτέρω
αναβολές στον κλινικό έλεγχο και τη διενέργεια χειρουργικής αφαίρεσης των
ύποπτων βλαβών.

Συμπληρωματικά και ε

ιδικά για τις περιπτώσεις ευπαθών ομάδων, νοσούντων , αλλά και ασθενών
που στα πλαίσια μέτρων απαγόρευσης μετακίνησης, στερούνται
δερματολογικής υγειονομικής περίθαλψης

(πχ. κάτοικοι νησιών),

θα πρέπει να δημιουργηθεί μια ηλεκτρονική πλατφόρμα επικοινωνίας και
κλινικού, τηλεδερματολογικού ελέγχου,

προκειμένου να αποφύγουμε μακροπρόθεσμα το θλιβερό φαινόμενο αύξησης της
νοσηρότητας από δερματικούς καρκίνους, μελανοκυτταρικούς και μη, στον
Ελληνικό πληθυσμό.

Δρ. Κορίνα Τζίμα

Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος, Μαρούσι

Από την Ναταλία Ρομποτή

Δερματολόγο – Αφροδισιολόγο, Ακαδημαϊκή Υπότροφο Α’ Πανεπιστημιακή Κλινική Νοσοκομείο Δερματολογικών Παθήσεων, «Ανδρέας Συγγρός»

Η ψωρίαση είναι μια φλεγμονώδης δερματοπάθεια, με κλινική ετερο,των πόρων για την υγεία. ει κοινλως αποντγένεια, ισότιμη κατανομή στα δύο φύλα και χρόνια κλινική πορεία, η οποία συχνά εμφανίζει εξάρσεις και υφέσεις.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται, μέσω των διαγνωστικών και θεραπευτικών πρωτοκόλλων στην ιατρική, μια προσπάθεια διασφάλισης τόσο της αποτελεσματικότερης παρακολούθησης των ασθενών όσο και της βέλτιστης θεραπείας με γνώμονα τη θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή βάσει κοινώς αποδεκτών κατευθυντήριων οδηγιών αλλά και την αποδοτικότερη διαχείριση των πόρων για την υγεία.

Στη δερματολογία το πρώτο θεραπευτικό πρωτόκολλο το οποίο μπαίνει σε ισχύ στο άμεσο μέλλον στη χώρα μας είναι αυτό της ψωρίασης. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας για την ψωρίαση εξαρτάται από τη βαρύτητα της ψωριασικής νόσου και το προφίλ του εκάστοτε ασθενή (ατομικό ιστορικό ψωρίασης, συννοσηρότητες, ικανότητα συμμόρφωσης με τη θεραπεία κλπ.). Η βαρύτητα της ψωρίασης μπορεί να εκτιμηθεί μεταξύ άλλων από το δείκτη αξιολόγησης της βαρύτητας της ψωρίασης PASI (Psoriasis Area Severity Index), την έκταση των ψωριασικών βλαβών (επιφάνεια έκτασης της νόσου, Body Surface Area; BSA), τη συνολική εκτίμηση του ιατρού (physician global assessment; PGA) και την επίδραση του δερματολογικού αυτού νοσήματος στην ποιότητα ζωής του ασθενή (Dermatology Life Quality Index; DLQI).

Έτσι, στα πλαίσια του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, ήπια θεωρείται η ψωρίαση που παρουσίαζει PASI ≤ 10 ή BSA ≤10% ή PGA < 3 ΚΑΙ DLQI ≤ 10. Εναλλακτικά, αν η επίπτωση στην ποιότητα ζωής του ασθενή δεν είναι σημαντική, με ένα PASI > 10 ή BSA >10% ή PGA ≥ 3 ΚΑΙ ένα DLQI < 10, τότε η νόσος θεωρείται επίσης ήπια. Η ήπια μορφή ψωρίασης αποτελεί ένδειξη τοπικής θεραπείας και φωτοθεραπείας.

Αντίθετα, ως μέτρια και σοβαρή χαρακτηρίζεται η νόσος με PASI > 10 ή BSA>10% ή PGA ≥3 ΚΑΙ DLQI > 10. Εναλλακτικά, αν η επίπτωση στην ποιότητα ζωής του ασθενή είναι σημαντική, δηλαδή παρουσιάζεται ένα PASI ≤ 10 ή BSA ≤ 10% ή PGA < 3 ΚΑΙ ένα DLQI > 10 τότε η νόσος θεωρείται επίσης μέτριας-σοβαρής βαρύτητας. Στην ίδια κατηγορία ασθενών (με μέτρια-σοβαρή ψωρίαση) ανἠκουν και οι ασθενείς με ψωρίαση κατά πλάκας σε εμφανή σημεία, στο τριχωτό κεφαλής ή και το πρόσωπο, στις παλάμες ή και τα πέλματα, στα γεννητικά όργανα και στους όνυχες επί προσβολής τουλάχιστον δύο ονύχων των άκρων χειρών με ονυχόλυση ή ονυχοδυστροφία. Επιπρόσθετα, η παρουσία έντονου κνησμού ή επίμονων πλακών μπορεί να οδηγήσει στο χαρακτηρισμό της νόσου ως μέτριας-σοβαρής.

Τέλος, η ερυθροδερμική, η γενικευμένη φλυκταινώδης ψωρίαση και η δερματική νόσος με συνοδό ψωριασική αρθρίτιδα θεωρούνται εξ ορισμού μέτριας-σοβαρής μορφής. Η ψωρίαση αυτής της βαρύτητας μπορεί να αντιμετωπιστεί τόσο με τοπική θεραπεία και φωτοθεραπεία όσο και με συστηματική αγωγή.

Στα πλαίσια της υποχρεωτικής εφαρμογής του θεραπευτικού πρωτοκόλλου, θα ζητείται η ένταξη κάθε ασθενή με ψωρίαση στο πρωτόκολλο ανεξαρτήτως της βαρύτητας της νόσου. Όταν η νόσος αξιολογείται από τον θεράποντα ιατρό ως ήπια, δεν θα απαιτείται η καταγραφή των δεικτών βαρύτητας νόσου (PASI, BSA, PGA, DLQI) και με την ολοκλήρωση της διαδικασίας καταγραφής θα είναι δυνατή η συνταγογράφηση όλων των εγκεκριμένων τοπικών σκευασμάτων για την ψωρίαση. Στην ίδια συνταγή θα επιτρέπεται η συνταγογράφηση άλλων σκευασμάτων εκτός θεραπευτικού πρωτοκόλλου με τη χρήση του κωδικού ICD-10 που τους αντιστοιχεί (π.χ. συνταγογράφηση ενός αντισταμινικού με χρήση κωδικού ICD-10 L29 «κνησμός»).

Σε περίπτωση αξιολόγησης της νόσου ως μέτριας-σοβαρής, απαιτείται επί του παρόντος η καταγραφή της τιμής του δείκτη DLQI και τουλάχιστον 2 εκ των εξής παραμέτρων: PASI, BSA, PGA. Οι τιμές των παραμέτρων αυτών θα πρέπει να είναι συμβατές με τον ορισμό της μέτριας-σοβαρής ψωρίασης στα πλαίσια του θεραπευτικού πρωτοκόλλου. Εναλλακτικά, αν: 1. ο ασθενής λαμβάνει ήδη κάποιας μορφής συστηματική θεραπεία ή 2. η νόσος του κατατάσσεται στην ψωρίαση μέτριας-σοβαρής βαρύτητας λόγω ειδικής εντόπισης ή λόγω της βαρύτητας ή και της έκτασης της νόσου και της σημαντικής επίδρασης στην ποιότητα ζωής του, τότε θα είναι επίσης δυνατή η συνέχιση ή έναρξη συστηματικής αγωγής (συμπεριλαμβανομένου και βιολογικού παράγοντα πρώτης γραμμής) στα πλαίσια του πρωτοκόλλου (ακόμα και αν το PASI είναι ≤ 10, το BSA ≤10% και το PGA < 3).

Η επαναξιολόγηση της ψωριασικής νόσου μέσω του θεραπευτικού πρωτοκόλλου προβλέπεται να πραγματοποιείται κάθε 6 μήνες, η τροποποίηση όμως του πρωτοκόλλου είναι δυνατή ανά πάσα στιγμή ανάλογα με την κλινική εικόνα και τις ανάγκες του εκάστοτε ασθενή.

Η χρήση του θεραπευτικού πρωτόκολλου ψωρίασης από τον κλινικό δερματολόγο ακολουθώντας τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες μπορεί να συμβάλλει στην αξιολόγηση της ψωριασικής νόσου σε μια ενιαία βάση και την καλύτερη δυνατή θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με ψωρίαση.

Δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΔΑΕ | Τεύχος 54 | Ιούλιος – Δεκέμβριος 2019

Εκ Μέρους της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας. 

www.edae.gr

Η πανδημία της

COVID-19 δεν άφησε ανεπηρέαστη την καθημερινότητα κανενός.


Η εκπαίδευση φοιτητών και ειδικευόμενων χρειάστηκε να προσαρμοστεί κατά
τρόπο που να εξασφαλίζει την μικρότερη δυνατή απώλεια ποιότητας.

Οι από αμφιθεάτρου παρουσιάσεις έγιναν διαδικτυακές
και σχεδιάστηκαν με έναν τρόπο ώστε να αποφεύγεται η κόπωση που συνοδεύει
την πολύωρη παρακολούθηση. Οι κλινικές ασκήσεις έγιναν και αυτές διαδικτυακά. Ευτυχώς
η δερματολογία, λόγω της εύκολης φωτογράφησης του εξανθήματος και της
δερματοσκοπικής εικόνας, αποτελούν, μαζί με τα ακτινολογία, τα γνωστικά
αντικείμενα που προσαρμόστηκαν ευκολότερα στις κλινικές διαδικτυακές
ασκήσεις. Δεν παραγνωρίζεται βέβαια ότι η δια ζώσης κλινική εξέταση, λήψη
ιστορικού και συζήτηση της διαφορικής διάγνωσης δεν μπορεί να υποκατασταθεί
από τη διαδικτυακή. Ωστόσο ειδικότητες όπως η καρδιολογία ή η πνευμονολογία
έχουν πολύ δυσκολότερη αποστολή και δημιουργούν έναν έντονο προβληματισμό
για το γεγονός ότι θα ολοκληρώσουν την εκπαίδευση τους φοιτητές, χωρίς να
ακροασθούν τους καρδιακούς ή τους πνευμονικούς ήχους. Η συνέχιση της δια
ζώσης εκπαίδευσης στα τρίμηνα του 6^ου έτους είναι δυνατόν να
αναπληρώσει εν μέρει την απώλεια. Οι εξετάσεις άρχισαν να γίνονται διαδικτυακά με
τροποποίηση των ερωτήσεων και αυτόματη διόρθωση των απαντήσεων από τις
ηλεκτρονικές πλατφόρμες, και υποθέτω και αντίστοιχη προσαρμογή διαδικασιών
αντιγραφής από τους εξεταζόμενους.

Οι ειδικευόμενοι, που μετά από πολυετή αναμονή άρχισαν την εκπαίδευση τους
στη Δερματολογία-Αφροδισιολογία, είδαν να μειώνονται τα ραντεβού στα
εξωτερικά ιατρεία και τα εξειδικευμένα τμήματα καθώς και να περιορίζονται
τα χειρουργεία με αντίστοιχο αποτέλεσμα στην εκπαίδευση τους. Τα μαθήματα
συνεχίστηκαν βέβαια διαδικτυακά αντί από αμφιθεάτρου χωρίς να μειωθεί η
ποιότητα, όμως με την αναμενόμενη μικρότερη διάδραση.

Η τροποποίηση του συστήματος διαλογής, επέτρεψε περισσότερα
ενδιαφέροντα και επείγοντα περιστατικά να φτάνουν στα τακτικά εξωτερικά
ιατρεία, συγκριτικά με την αποκλειστική πρόσβαση μέσω ραντεβού.

Θεωρώ ότι όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η εκπαίδευση πρό πανδημίας υπερτερούσε
της τωρινής. Αν θα έπρεπε να επισημάνω κάτι αισιόδοξο,


θα έλεγα ότι όλοι προσαρμοστήκαμε σε μορφές επικοινωνίας με τις
οποίες ήμασταν λιγότερο εξοικειωμένοι


όπως τηλεδιασκέψεις και βιντετοσκοπήσεις παρουσιάσεων. Οι γνώσεις που
αποκτήσαμε θα μας συνοδεύουν. Η επιθυμία όλων μας όμως είναι η προσαρμογή
μας να είναι προσωρινή και με το εμβόλιο και τις νέες θεραπείες, να
επιστρέψουμε στις πρότερες γνώριμες συνθήκες εκπαίδευσης

. Όπως έλεγε και ο Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω:

«Ο λογικός άνθρωπος προσαρμόζεται στον κόσμο, ο παράλογος επιμένει
να προσπαθεί να προσαρμόσει τον κόσμο στα μέτρα του. Επομένως, κάθε
πρόοδος εξαρτάται από τον παράλογο άνθρωπο“.

Σταμάτης Γρηγορίου

Επίκουρος καθηγητής Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας ΕΚΠΑ | Νοσοκομείο Ανδρέας
Συγγρός

Εννέα μήνες.
Τόσοι είναι ακριβώς. Οι μήνες που πολλοί από μας, δυστυχώς όχι όλοι,
αναθεωρήσαμε πολλά στη ζωή μας. Μήνες που σκεφτήκαμε τι δεν πράξαμε σωστά
ατομικά αλλά και συλλογικά. Τι θα έπρεπε να είχαμε κάνει διαφορετικά; Τι
οδήγησε σ’ αυτόν τον εφιάλτη που όλοι βιώνουμε; Όποια όμως και να είναι η
απάντηση που δώσαμε, αυτή δεν αλλάζει και δεν ανατρέπει την αναπόδραστη
πραγματικότητα. Βιώνουμε πλέον όλοι συνθήκες εγκλεισμού, αυτοπεριορισμού,
στέρησης ελευθερίας.

Αυτές οι συνθήκες επηρέασαν αναντίρρητα και την επαγγελματική μας
δραστηριότητα.

Οι περισσότεροι από μας δεχόμαστε καθημερινά κλήσεις από ασθενείς
μας με ερωτήματα και αιτήματα.


Ερωτήσεις που συχνά έχουν να κάνουν με τον προβληματισμό τους για τις
ανοσοτροποποιητικές θεραπείες που ακολουθούν και αιτήματα για τον τρόπο
συνέχισης αυτών των θεραπειών σε συνθήκες lockdown. Και κάπου εδώ αρχίζουν για μας τα διλήμματα και οι δυσκολίες.

Οι συνάδελφοι όλων των ειδικοτήτων αναγκάστηκαν σε κάποιο βαθμό να δώσουν
οδηγίες τηλεφωνικές. Στη δική μας ειδικότητα αυτό συνέβη σε υπερθετικό
βαθμό. Η τηλεδερματολογία άνθισε, τα κινητά πήραν φωτιά, οι φωτογραφίες
-συνήθως κάκιστης ποιότητας- «απαιτούσαν» λύση στο πρόβλημα και ο
επιστήμονας υγείας πάντα μπροστά στο δίλημμα «τηλεφωνική απάντηση ή φυσική εξέταση;».

Στην περίπτωση των ασθενών μας σε βιολογικούς παράγοντες η
παρακολούθησή τους την περίοδο της καραντίνας υπήρξε προβληματική.

Πολλοί ήταν αυτοί που αυτόκλητα ή με την παραίνεση του περιβάλλοντός τους
και χωρίς ενημέρωση του θεράποντος ιατρού τους διέκοψαν τη θεραπεία.
Αποτέλεσμα αυτής της πράξης ήταν η υποτροπή της νόσου τους και η εκ των
υστέρων προσπάθεια να επιστρέψουν σε έλεγχο της νόσου. Άλλοι επέλεξαν πάλι
αυτόκλητα να μειώσουν δόση ή να αυξήσουν μεσοδιάστημα χορήγησης. Και σ’
αυτήν την περίπτωση προέκυψαν προβλήματα στον αποτελεσματικό έλεγχο την
νόσου.

Οι περισσότεροι όμως ευτυχώς συνέχισαν κανονικά τη θεραπεία τους. Η άυλη
συνταγογράφηση στο πρώτο κύμα της πανδημίας χρησιμοποιήθηκε καταχρηστικά
αλλά αναγκαστικά για την εξυπηρέτηση των ασθενών και την απρόσκοπτη
συνέχιση της θεραπείας τους, όμως δεν έλυσε το πρόβλημα της εργαστηριακής
παρακολούθησης των ασθενών αυτών. Η προσθήκη της δυνατότητας αυτής σε
μεταγενέστερο στάδιο έλυσε εν μέρει το πρόβλημα της παρακολούθησης αλλά και
πάλι η φυσική εξέταση από τον ειδικό δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την
αυτοεξέταση και την αναφορά των αποτελεσμάτων αυτής στον ειδικό

. Η παράταση των περιορισμών κίνησης των ασθενών μας και πρόσβασης στις
νοσοκομειακές δομές ενδεχομένως μπορεί να οδηγήσει σε ιατρικά λάθη λόγω
πλημμελούς ελέγχου.



Η φυσική εξέταση ενός ασθενή εξακολουθεί να αποτελεί τον πυρήνα της
ιατρικής πράξης.

«Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν»,
υποστήριζε ο Ιπποκράτης
, και στην περίπτωσή μας,

η έγκαιρη αναγνώριση ανεπιθύμητων ενεργειών των θεραπειών μας θα
μειώσει τη νοσηρότητα και θα βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών
μας, που είναι πάντα το ζητούμενο.

Θεόδωρος Σιδηρόπουλος

Διευθυντής Δερματολογικού Τμήματος ΕΣΥ | ΓΝΘ Ιπποκράτειο – ΝΑΔΝΘ

Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD , τ. Διευθυντής, Νοσ. Αφροδ. & Δερματικών Νόσων | Επίτιμος Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Δερματοσκόπησης

Στο νου μου φαντάζει για χτες, αλλά έχουν περάσει 15 χρόνια από τότε που μαζεύοντας υλικό για το γραπτό μου πόνημα πάνω στη Δερματοσκόπηση, συμμετείχα σε όσο το δυνατόν περισσότερα σχετικά συνέδρια. Είχα εντυπωσιασθεί από τη θέρμη που έδειχναν οι Κεντρο-ευρωπαίοι Δερματολόγοι. Σε μια εποχή που δίπλα στο ABCD της κλινικής διάγνωσης του Μελανώματος, δειλά αλλά με σιγουριά έμπαινε το ABCD της Δερματοσκόπησης, έβλεπα νέους συναδέλφους  π.χ. από την Πολωνία να οργανώνουν ημερίδες και έπαιρνα κουράγιο ότι είμαι σε καλό δρόμο. Υπήρχαν βέβαια και στην Ελλάδα συνάδελφοι που κοιτούσαν με θετικό μάτι τη διαδικασία της Δερματοσκόπησης στη διάγνωση του Καρκίνου του Δέρματος αλλ’ οι ψίθυροι ή οι φωνές της αμφισβήτησης ήταν εμφανείς.

 «Μα ποιος είναι ο σκοπός της μεθόδου αφού στο τέλος θα αφαιρέσεις τον όγκο και θα τον στείλεις για βιοψία»; με προκάλεσε ένας φημισμένος Πλαστικός Χειρουργός που ήταν κι αυτός επίσημος προσκαλεσμένος σε ένα διεθνές συνέδριο, από αυτά που συνήθιζε ο αγαπητός Nikolai Tsankov στη Σόφια. «Μα, δεν χρειάζονται όλες οι βλάβες του δέρματος να αφαιρούνται» αντέτεινα, χωρίς βέβαια να τον μεταπείσω. Πήρα όμως το … αίμα μου πίσω, όταν αργότερα με ρωτούσαν οι Έλληνες Χειρουργοί πώς θα προμηθευτούν το βιβλίο μου για να διακρίνουν τις …επικίνδυνες βλάβες! Αλλοίμονο! Δεν γνώριζαν πως η Δερματοσκόπηση είχε εξελιχθεί σε κλάδο της Ιατρικής επιστήμης τόσο δεμένο με τη Δερματολογία που, αν δεν είχες καλή γνώση της τελευταίας, τότε σίγουρα θα μπερδευόσουν. Γι αυτό και στα πρώτα στάδια της εφαρμογής της μεθόδου, αυξήθηκε ο αριθμός των βιοψιών που γίνονταν!

Σήμερα όμως, με τη χρήση της δερματοσκόπησης, της μεθόδου δηλ. που απεικονίζει χωρίς επέμβαση και ζωντανά (in vivo) τα στοιχεία που είναι μέσα στην επιδερμίδα, στο δερματοεπιδερμιδικό σύνδεσμο και στο θηλώδες χόριο, αποφεύγονται  περιττές αιματηρές επεμβάσεις και έξοδα ενώ μειώθηκε κατά πολύ ο αριθμός των βιοψιών. Έτσι, αυξήθηκε η ικανότητα να εντοπίζουμε τις επικίνδυνες βλάβες, αυτό που αποκαλείται «Ευαισθησία», κατά 25-30% χωρίς να μειωθεί ανάλογα η «Ειδικότητα». 

Με τη βοήθειά του Δερματοσκοπίου, μπορεί να αναγνωρισθεί το είδος της βλάβης στο Ιατρείο και να προχωρήσει άμεσα η θεραπεία. Επιτρέπει να παρακολουθούνται στην εξέλιξή τους οι σπίλοι και να ανιχνεύεται σε αρχικό στάδιο εκείνος που είναι Μελάνωμα. Ο αριθμός των παραπομπών ανάλογων ασθενών από συναδέλφους άλλων ειδικοτήτων, ζητώντας «Χαρτογράφηση» σπίλων, δείχνει ότι η εμπιστοσύνη στη μέθοδο έχει εμπεδωθεί σε ευρύτερο Ιατρικό φάσμα.

Το δυσάρεστο είναι ότι όταν μου λείπει το δερματοσκόπιο, νοιώθω ανασφαλής στην κλινική διάγνωση όλου του φάσματος της Δερματολογίας, κι όχι μόνο της ογκολογικής της πλευράς. Αυτή η «εξάρτηση» είναι θετική. Δεν παραλείπω να το έχω πάντα μαζί μου ώστε να δείχνω στον ασθενή την πρόοδο της Ειδικότητάς μας. Βλέπει δηλ. πως δεν έχουμε μόνο τον παλαιό μεγεθυντικό φακό για τη διάγνωση του προβλήματός του. Συμμετέχει ακόμη ενεργότερα: διαπιστώνει με τα δικά του μάτια πως αυτό που του προκαλεί π.χ. φαγούρα είναι το παράσιτο και το αυλάκι που χαράσσει στην επιδερμίδα του ή για τη τριχόπτωση, είναι το λέπι που περιβάλλει την τρίχα στην έκφυσή της. Κι όλ’ αυτά τα βλέπει μέσω των βιντεοδερματοσκοπίων ή των εφαρμογών στα έξυπνα κινητά. Προσωπικά, την καλύτερη επένδυση που έχω κάνει στο Ιατρείο μου είναι η αγορά δερματοσκοπίων χειρός και βιντεοδερματοσκοπίου

Αναλογιζόμενος τα επιτεύγματα που έχει αναδείξει η Ιατρική Επιστήμη στη Νοσολογική Κλινική διάγνωση κατά τη διάρκεια της γενιάς μου, ο νους μου ανατρέχει στη Μαγνητική τομογραφία. Όσον αφορά στη διαγνωστική Δερματική Ογκολογία και γενικότερα Δερματολογία, δεν μπορώ να σκεφθώ άλλο ανάλογο επίτευγμα πέραν της Δερματοσκόπησης. Ευχαριστώ την Τύχη μου ή/και τον Άγιό μου, που μαζί με τόσους άλλους συναδέλφους, δεν έχασα το Τρένο της εξέλιξης της Επιστήμης μας. Ναι! Ήμουν παρών μαζί σας στη θαυμαστή ιστορία της εξέλιξης της Δερματολογίας

Δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΔΑΕ | Τεύχος 54 | Ιούλιος – Δεκέμβριος 2019

Εκ Μέρους της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας. 

www.edae.gr

Του Αιμίλιου Λάλλα

Ακαδημαϊκός Υπότροφος Α.Π.Θ., International Dermatology Society

Τα τελευταία 1-2 χρόνια, το πιο δημοφιλές θέμα συζήτησης σε συνέδρια, συναντήσεις αλλά ακόμη και παρέες δερματολόγων ανά τον κόσμο είναι η “άφιξη” της τεχνητής νοημοσύνης στην ειδικότητά μας. Προσωπικά, δεν υπάρχει θέμα για το οποίο να ερωτώμαι συχνότερα είτε “επίσημα” είτε “ανεπίσημα”. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον μου προκαλούν οι συζητήσεις που γίνονται σε προσωπικό επίπεδο, γιατί συνήθως αυτές αποκαλύπτουν και τα συναισθήματα των συμμετεχόντων στη συζήτηση ως προς την αναμενόμενη είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στη δουλειά μας. Ενθουσιασμό και προσδοκία συναντώ κάποιες φορές, απορία και φόβο πολύ περισσότερες, εχθρικότητα και άρνηση κάποιες άλλες.

Η σκέψη ότι ένας αλγόριθμος μπορεί να κάνει διάγνωση εξίσου καλά ή καλύτερα από εμάς είναι νομίζω λογικό να προκαλεί τα παραπάνω ανάμεικτα συναισθήματα. Χωρίς να έχω καμία μαντική ικανότητα, παραθέτω παρακάτω δυο-τρεις απλές σκέψεις ως προς το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον:

Η τεχνητή νοημοσύνη δε θα έρθει στην Ιατρική εν γένει και στη Δερματολογία ειδικότερα, ήρθε ήδη. Η ανάπτυξη λογισμικών που αναγνωρίζουν με θαυμαστή ακρίβεια όχι μόνο όγκους, αλλά και εξανθήματα, είναι μια πραγματικότητα του παρόντος. Η περεταίρω βελτίωσή τους μένει να συμβεί στο μέλλον, αλλά συνυπολογίζοντας το πλήθος των ερευνητών που δουλεύουν στο αντικείμενο, προβλέπω το μέλλον αυτό κοντινό.

Με δεδομένο το παραπάνω, πολλοί θεωρούν πως το μόνο ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι πόσος χρόνος απομένει μέχρι να μας αντικαταστήσουν οι μηχανές κατά τον ίδιο τρόπο που αντικατέστησαν τα γεωργικά μηχανήματα τους χειρώνακτες εργάτες.

Την παραπάνω πρόβλεψη μπορώ να την κατανοήσω αν προέρχεται από κάποιον επιστήμονα της -συναρπαστικής πρέπει να πω- επιστήμης των υπολογιστών. Οι επιστήμονες αυτοί πιστεύουν ακράδαντα -και πιθανόν να έχουν δίκιο- ότι δεν υπάρχει τίποτα απολύτως που μπορεί να κάνει καλά ένας διαγνωστής και να μην γίνεται να το κάνει καλύτερα ένα σύγχρονο νευρωνικό δίκτυο. Το μόνο που χρειάζεται είναι να “ταϊστεί” με πολύ μεγάλο όγκο δεδομένων-τα λεγόμενα big data…

Αδυνατώ όμως να παρακολουθήσω την πρόβλεψη αυτή όταν προέρχεται από δικούς μου συναδέλφους, πράγμα που δε συμβαίνει σπάνια τις μέρες αυτές. Αδυνατώ να κατανοήσω πως κάποιος που ασκεί το ίδιο καθήκον με εμένα, δε συνειδητοποιεί ότι ο ρόλος που παίζει απέχει πολύ από αυτόν του “αξιολογητή εικόνων”.

Πρώτον, η διάγνωση είναι, κάποιες φορές, πολύ πιο πολύπλοκη διαδικασία από την αξιολόγηση μιας εικόνας. Η μορφολογία έχει αναμφίβολα τεράστια σημασία, αλλά έχει και περιορισμούς. Υπάρχουν ψωριάσεις που μοιάζουν τέλεια με δερματίτιδα. Υπάρχουν σπίλοι που μοιάζουν τέλεια με μελάνωμα. Και το αντίστροφο φυσικά. Οι ιατροί γνωρίζουμε ή μαθαίνουμε αυτούς τους περιορισμούς και τον τρόπο να ανταπεξέλθουμε. Για τον αλγόριθμο, όμως, η βλάβη που μοιάζει με σπίλο είναι σπίλος. Δε δύναται να αντιληφθεί πώς γίνεται να μην είναι έτσι.

Δεύτερον, το να λειτουργούμε ως ιατροί είναι μια πολύ πιο πολύπλοκη και απαιτητική διαδικασία που χρειάζεται όχι μόνο υψηλή κατάρτιση και αυξημένες δεξιότητες, αλλά και καλλιεργημένη κριτική σκέψη και συναισθηματική νοημοσύνη. Η διάγνωση αυτή καθ’ αυτή αποτελεί, φυσικά, τον πρωταρχικό στόχο κάθε κλινικού ιατρού, αλλά όχι τον μόνο. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι ασθενείς μας που έχουν ακμή, ξέρουν ότι έχουν ακμή πριν έρθουν σε εμάς. Ακόμη και πολλοί από αυτούς που έχουν μελάνωμα το ξέρουν πριν έρθουν. Κι όμως έρχονται, και δεν έρχονται μόνο για την επιβεβαίωση της διάγνωσης αλλά για την ερμηνεία της, τη συζήτηση της πορείας της και των θεραπευτικών επιλογών. Αλλά και αυτές όλες τις πληροφορίες μπορούν να τις βρουν εύκολα σήμερα. Κι όμως έρχονται. Γιατί;

Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση δεν κρύβεται στα μυστικά της γνώσης, αλλά στα μυστικά της ανθρώπινης φύσης. Είμαι άνθρωπος και θέλω να αλληλοεπιδρώ με ανθρώπους…

Άρα στο ερώτημα που τίθεται, η απάντησή μου είναι ότι δε φοβάμαι καθόλου. Αντιθέτως, περιμένω με ανυπομονησία τα πολύτιμα εργαλεία υποβοηθούμενης και αυτόματης διάγνωσης που πιθανότατα θα διευκολύνουν και θα βελτιώσουν την υπηρεσία που με αφοσίωση παρέχουμε στους συνανθρώπους μας.

Δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΔΑΕ | Τεύχος 54 | Ιούλιος – Δεκέμβριος 2019

Εκ Μέρους της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας. 

www.edae.gr

Γιώργος Λάριος, Δερματολόγος Αφροδισιολόγος,  Msc in Ηealth Informatics

Ο όρος κοινωνικά δίκτυα στις ημέρες μας χρησιμοποιείται για να περιγράψει ιστότοπους (websites) ή ηλεκτρονικές εφαρμογές (apps) που επιτρέπουν την επικοινωνία ανάμεσα στους χρήστες π.χ. με ανάρτηση πληροφοριών, σχολίων, μηνυμάτων, φωτογραφιών κ.α.  

Η κοινωνική δικτύωση φαίνεται πως έχει ήδη ξεπεράσει την παροδική διάσταση μιας μόδας και τείνει να εδραιωθεί σαν ένα νέο κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο όμως βρίσκεται ακόμα σε φάση δυναμικής εξέλιξης. Όπως κάθε πρωτόγνωρο κοινωνικό φαινόμενο, με προεκτάσεις οικονομικές, πολιτικές, προσωπικές, η ηλεκτρονική κοινωνική δικτύωση εγείρει απορίες και διλήμματα και ως εκ τούτου έχει γίνει αντικείμενο έντονης συζήτησης από την Επιστημονική Κοινότητα.

Τι είναι τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (Social Media);

Τα Social Media δεν είναι τίποτα παραπάνω όμως από την φυσική μετεξέλιξη των παραδοσιακών μέσων μαζικής ενημέρωσης και επικοινωνίας, τα οποία υιοθετήθηκαν από την τεχνολογική πρόοδο. Τα Social Media κατάφεραν να μετατρέψουν τον «μονόλογο» των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης και επικοινωνίας σε έναν ευρύτερο «διάλογο», προσφέροντας  διαδραστικότητα και άμεση αλληλεπίδραση, ενώ παράλληλα μείωσαν τις γεωγραφικές αποστάσεις κάνοντας τον κόσμο να φαντάζει μικρότερος και φέρνοντας τους ανθρώπους πιο κοντά από ποτέ.

Αποτελούν πηγές πληροφόρησης για τους χρήστες και συνδέονται με ένα ευρύ φάσμα θετικών επιρροών όπως η ενθάρρυνση της συζήτησης, των σχολίων, της ανταλλαγής και της διάχυσης πληροφοριών από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Είναι ενδιαφέρον να γνωρίζει κάνεις ότι το 23% του χρόνου που ο μέσος χρήστης βρίσκεται στο διαδίκτυο είναι σε σελίδες κοινωνικής δικτύωσης.

Ο ολοένα και αυξανόμενος ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινότητα των ασθενών

Σε μια μεγάλη πρόσφατη διαδικτυακή έρευνα στις ΗΠΑ, το 41% των χρηστών ανέφεραν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τους επηρέασαν να επιλέξουν συγκεκριμένο ιατρό και μέθοδο θεραπείας. Ενδιαφέρον αποτελεί ότι το φαινόμενο πλέον δεν αφορά μόνο τους νέους, στατιστικές δείχνουν ότι η δραστηριότητα των ανθρώπων άνω των 50 κλιμακώνεται με γοργούς ρυθμούς.

Ανταποκρινόμενοι σε αυτή τη συμπεριφορά οι ιατροί ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενημερώνουν τους ασθενείς για τις υπηρεσίες που προσφέρουν, να προσελκύουν νέους ασθενείς, να κρατούν επαφή με τους υπάρχοντες και να αποτελούν μία αξιόπιστη πηγή ιατρικών πληροφοριών σε μία πληθώρα διαδικτυακής παραπληροφόρησης.

Είναι σε όλους μας γνωστό πλέον ότι μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, Twitter, Instagram έχουν γίνει επίσης και ένα πολύ ισχυρό μέσο προβολή για τους ιατρούς που θέλουν να παρουσιάσουν τις προσωπικές τους δεξιότητες σε νέους ασθενείς.

H εταιρεία A.C. Nielsen αναφέρει ότι περισσότερο από το 80% των ενήλικων Αμερικανών χρησιμοποιούν κάποιο κοινωνικό δίκτυο. Το Facebook κατέχει τη μερίδα του λέοντος με τους χρήστες του να περνούν περισσότερο χρόνο σε αυτό συγκρινόμενο με άλλα κοινωνικά δίκτυα. Ειδικότερα  έχει 2,4 δισεκατομμύρια ενεργούς χρήστες ενώ στο πρώτο τετράμηνο του 2019 αυξήθηκαν κατά 30 εκατομμύρια

Στις Η.Π.Α το 53% των ιατρών διατηρούν σελίδα στο Facebook.

 Άμεση διάδοση πληροφοριών σε ένα ευρύ κοινό

Άλλο ένα ενδιαφέρον θέμα που μπορούν να πραγματοποιήσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους ιατρούς είναι η άμεση διάδοση των ιατρικών πληροφοριών. Τα κοινωνικά δίκτυα προσφέρουν στους ιατρούς τη δυνατότητα να φτάσουν στο μέγιστο αριθμό ασθενών με ελάχιστο κόστος. Η εκπληκτική δύναμη των κοινωνικών δικτύων πηγάζει από το ότι ο κάθε ακόλουθος (follower) έχει το δικό του κοινό από “ακόλουθους”. Με άλλα λόγια, αν ένας ακόλουθος στο twitter κοινοποιήσει ένα ενδιαφέρον tweet περί δερματολογίας, αυτομάτως θα φτάσει 100 ακόλουθους, υποθέτοντας ότι ο μέσος ενεργός χρήστης του Twitter έχει 100 ακόλουθους. Αν ένας από τους εκατό ακόλουθους κάνει retweet το ίδιο tweet, η προβολή θα αυξηθεί εκθετικά.

Για παράδειγμα, η κοινοποίηση μέσω Twitter της εκστρατείας “Don’t Fry Day”, μίας ετήσιας καμπάνιας του «National Council on Skin Cancer Prevention» των ΗΠΑ για να προωθήσει τους τρόπους προστασίας από την ηλιακή ακτινοβολία.  Σε πρόσφατη έρευνα αναρτήθηκε στο twitter το hastag #DontFryDay και υπολογίστηκε η προβολή της καμπάνιας. Βρέθηκε ότι η εκστρατεία έφτασε περίπου τους 1.200 συμμετέχοντες με τελικό αποτέλεσμα να υπάρξουν 16,5 εκατομμύρια θετικές αντιδράσεις. Είναι δε ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι οι 8.735.549 αντιδράσεις οφείλονται μόνο σε 18 διάσημους (από τους 1200 συμμετέχοντες).

Εν κατακλείδι, οι αναδυόμενοι ρόλοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη δερματολογία έχουν αποδείξει ότι έχουν έρθει για να μείνουν, παρέχοντας νέες ευκαιρίες στους δερματολόγους για πρόσβαση στο διαδίκτυο, την ανάρτηση πληροφοριών για την υγεία, τη διάδοση και τη προβολή τους .

Εκ Μέρους της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας. 

www.edae.gr

Δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΔΑΕ | Τεύχος 54 | Ιούλιος – Δεκέμβριος 2019